سیاهكل، شهرستان سرسبزی است خفته در پای قله سركش درفـك، كه جنگلـی انبوه همچون نگین انگشتری، آن را دربرگرفته است. این منطقه با تاریخ پْرفراز و نشیبش، با تحولات فراوانی روبه‌رو گردیده و هم‌اینك در جوار منطقـه‌ای به نـام ”برفجان“ رشد و گسترش یافته است. شهرستان سیاهكل در ناحیه شرقی استـان گیلان واقع شده و از شمال و شـمال‌شرقی به لاهیـجان، از شـرق به لنـگرود، از جنوب‌شرقی به املش و رودسر، از جنوب به مازندران، از جنوب‌غربی به رودبار و از غرب به رشت محدود می‌شود. همچنین قسمتی از رشته‌كوه البرز، ناحیه بزرگی از جنوب این منطقه را شامل می‌گردد. مهم‌ترین رودخانه‌های جاری در آن، ”شیمرود“ و ”خرارود“ است. این منطقه دارای دو ناحیه عمده جغرافیایی جلگه‌ای و كوهستانی است. آب و هوای ناحیه جلگه‌ای، مرطوب؛ و كوهستانی، نیمه‌مرطوب است. میزان بارندگی در شهرستان سیاهكل، حدود 1400-1000 میلی‌متر می‌باشد. دستبافت‌های پشمی و تولید سفال، از جمله صنایع دستی آنان است و مهم‌ترین محصولات این ناحیه عبارتند از: برنج، جو، توتون، چای، فندق، سیب‌زمینی، گردو و مواد لبني .
 
 سیاهكل به جهت پیشینه پْر رمز و رازِ تاریخی‌اش، از آثار دیدنی و تاریخی بسیاری برخوردار می‌باشد. قومیت اهالی شهرستان سیاهكل، گیلك است و به زبان گیلكی با لهجه بیه‌پیش (شرق گیلان) و گویش دیلمی سخن می‌گویند. مذهب رایج این شهرستان، شیعه اثنی‌عشری است.
هم‌اینك شهرستان سیاهكل با وسعت 6/1048 كیلومترمربع، جمعیت 55752 نفر و 31 درصد شهرنشین، دارای 2 شهر سیاهكل و دیلمان، 2 بخش مركزی و دیلمان، 5 دهستان پیركوه، دیلمان، توتكی، خرارود و مالفجان و 251 پارچه آبادی می‌باشد. شهر سیاهكل نیز بالغ بر 17 هزارنفر جمعیت دارد. در سال 1309، شهرداری؛ در سال 1311، بخشداری و در اواخر سال 1376، فرمانداری در این شهرستان دائر گردیده است.

جاذبه‌های طبیعی و تاریخی ـ مذهبی سیاهكل عبارتند از:
مجتمع فرهنگی ـ تفریحی استخر سیاهكل، استخر سید وارستان، آبشار لونك، قلعه دزدك، قلعه دیماسرا، حمِام شاه عباسی دیلمان (متعلّق به دوره قاجاریه)، بقعه آقا سیدمحمِد و آقا سیدسلطان (محور سیاهكل ـ دیلمان)، مكانی در روستای كلامسر معروف به وجود دستخط امام زین‌العابدین(ع)، قلعه گرماور، بقعه آقا سیدمحمود و آقا سیدمحمِد (روستای لشكریان)، قله درفك در دیلمان با غارهای یخی و آهكی، تی‌تی كاروانسرا (متعلّق به دوره صفویه در روستای بالارود)، كاروانسرای سرداب (محور سیاهكل ـ دیلمان)، قلعه كوتی (روستای كلدمسرا)، بقعه آقا سیداسماعیل و آقا سیدابراهیم (روستای سیاهكل‌محلّه)، بقعه پیله همشیرخانم و كوچه همشیرخانم (روستای سیاهكل‌محلّه)، بقعه ابونصاربن موسی‌بن جعفر(ع) (روستای پایین‌محلّه مالفجان)، بقعه آقا سیدمصطفی (روستای سیكاش)، بقعه آقا سیدابراهیم و آقا سیداسماعیل (محلّه برفجان شهر سیاهكل)، بقعه آقا سیدقاسم (روستای خورته چوشل)، سردخانه میربلوك (شهر دیلمان)، بازار هفتگی سیاهكل، منزل خانم عضدی، تونل سوچپر، بشكاته سنگ، بقعه شاه شهیدان، عروس‌تله، استخر اشكجان پلو، تالاب ازبرم، شیرقلعه فیروزكوه، پل مالده به پاشاكی، چنار داربن (نزدیك میكال)، آبشار باباولی، ماهی مشو، غار اسپهبدان (متعلّق به دوره انسان‌های اولیه)، كافر قلعه عین شیخ، گرد كول، چشمه‌های آب معدنی: لاریخانی، خاص‌خالی، گوتیه‌بون، كلاه‌فرنگی و ناظم‌الدیوان، چشم‌اندازهای: آغوزی، آبی‌نام، ماكلاش، زرده‌كندی و سیدسرا، مناطق ییلاقی: گاودیلان، اسپیلی، دیلمان و...

معرفی برخی ازآثارتاریخی سیاهکل

تي‌تي كاروانسرا: اين بنا بر مسير راه كارواني ديلمان به لاهيجان، بر سر دوراهي رودخانة باباكوه و ميثم‌رود احداث شده است. داراي حياط مركزي و ورودي هشتي‌مانند و دو ايوان در اطراف هشتي است. مصالح آن، سنگ رودخانه‌اي، آجر و ملات گچ و ساروج است. اين كاروانسرا را « تي‌تي خانم » از منسوبان خاندان صفوي ساخته است. تي‌تي كاروانسرا، متعلّق به دورة صفويه بوده و داراي شماره ثبت ملّي 1784 سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور است.

 حمام ديلمان: حمِام ديلمان در مجموعة بافت تاريخی شهر ديلمان قرار دارد. اين بنای تاريخی که « حمِام ميربلوک » خوانده می‌شود، پس از آن‌که به‌دست ميرزا علی‌اکبر بلوک مورد مرمِت و بهره‌برداری قرار گرفت، به اين نام شهرت يافت و قدمت آن بر اساس يافته‌های باستان‌شناختی، به عصر صفويه برمی‌گردد که در دوره‌های مختلف، ضمن اضافه‌نمودن الحاقات، مورد مرمِت و بازسازی قرار گرفته است.
حمِام ديلمان داراي ساختاري ساده است كه متناسب با شرايط سخت آب‌ و ‌هواييِ كوهستان طراحي و ساخته شده است. سه پلِه از سطح زمين به سمت پايين حمِام ‌امتداد دارد كه به رختكن يا سربينه منتهي مي‌شود و در گذشته، حوض كوچكي جهت شست‌وشوي پا جلوي درب ورودي آن قرار داشته است. صحن مركزي حمِام، هشت ضلعي است كه چهار ضلع بزرگ و چهار ضلع كوچك آن به‌صورت يك‌درميان قرار گرفته‌اند و در يكي از اضلاع بزرگ خزينه، آب گرم و در سه ضلع ديگر، سه سكو به چشم مي‌خورد. درهايي كه در هريك اضلاع كوچك تعبيه شده‌اند، به گرم‌خانه، ‌سردخانه، سربينه و تنويرخانه باز مي‌شود. شالودة اصلي بنا از سنگ و ديوارهاي آن از آجر و ملات ‌به‌كار رفته است و نورگيرهاي بالاي گنبدها از جنس مرمر شفاف است. عمليات حفاري باستان‌شناسي حمِام ديلمان طي سال جاری در دو مرحله اجرا گرديد كه از نتايج حاصل از آن، مي‌توان به آزادسازي محوطة حمِام و تخريب آن‌ها جهت ايجاد حفاري، مشخِص‌شدن وضعيت آتشدان يا تون حمِام با ضمائم، پيداشدن ورودي حمِام در قسمت شرقي و حوض كوچك تأمين‌كنندة آب خزينه و سردخانه در قسمت غربي و نيز ديوارهاي جنوبي حمِام اشاره كرد.دو عدد سكة فلوس و تعداد زيادي كاشي و سفال‌هاي به‌دست‌آمده از اين حفاري در تعيين قدمت حمِام و مشخِص‌كردن تزئينات آن نقش به‌سزايي داشتند. همچنين بررسي و مطالعة سيستم آب‌رساني و تقسيم آب در نقاط مختلف حمِام به واسطة كشف مسير تنبوشه‌هاي سفالي و مشخص‌كردن سيستم گرمايشي حمِام، از ديگر نتايج حاصل از اين كاوش است كه از نقطه‌نظر معماري سنتي ايران و منطقه قابل توجه و تأمِل است
پس از انجام عمليات حفاري باستان‌شناسي حمِام ديلمان و بيرون‌آوردن آن از دل خاك، از مرداد ماه سال جاري عمليات مرمِت آغاز شد و با پايان‌يافتن عمليات مرمِت و احياي حمِام ديلمان، تبديل اين بناي تاريخي به موزة مردم‌شناسي ديلمان از ديگر اهداف سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان گيلان است.
 
- محوطه‌هاي تاريخي ديلمان: حدود سال 1965 تا 1971 ميلادي، هيأتي ژاپني در منطقة ديلمان به حفّاري پرداخت و در حسني‌ ‌محلّه، قلعه كوتي، نوروز محلّه، لسلوكان (رسول‌خان) و تپة خرم‌رود كاوش‌هايي انجام داد. در گزارش حفريات هيأت باستان‌شناسي ژاپني آمده است كه در ناحية ديلمان ميان كوه‌هاي البرز، آن‌جا كه رودخانة پْل رود جريان دارد، دهكده‌هاي كوچكي چون ديلمان، ديارجان و امام، جاي گرفته‌اند. اين ناحيه، حوزة آب‌گيري ميان كوهستان است. سيماي طبيعت آن، زيبا با موقعيت سوق‌الجيشي و نيز مهد حكومت سلسلة آل بويه بود. آثار به‌جاي‌ماندة دورة برنز و آهن در تمام اين ناحيه پراكنده است. در اين حفريات، آثار زيادي از جنس مفرغ، سفال، اشياي زينتي و ظروف شيشه‌اي كشف شد و نتايج اين كاوش‌ها در كتاب چهار جلدي « ديلمان »، به زبان انگليسي و ژاپني در سال‌هاي 1965 تا 1971 توسط دانشگاه توكيو منتشر گردید.

آبشار لونک
در جاده سياهکل به طرف ديلمان آبشار بسیارزیبایی به نام آبشارلونک واقع شده است این آبشار طبیعی و دارای طبيعت بکر و دیدنی است . در فصل بهارو پاییزآب فراوانی دارد و در تابستان کم آب می باشد این منطقه علاقه مندان خاص خود را دارد و زوجهای جوان در روز عروسی خود به کنار این آبشار آمده و عکسهای به یاد ماندنی می گیرند.

پارک سیاهکل                                                                                                                     

آبشارلونک

نقشه بالا از کیفت فوق العاده ای برخوردار است میتوانید با کلیک کردن  آنرا بزرگ کنید.

بندر انزلی

فاصله شهرستان‌ بندر انزلي‌ تا تهران 388 كيلومتر است. آب‌ و هواي‌ اين‌ شهرستان‌ معتدل‌ و مرطوب ‌است‌ و رودخانه‌هاي "چاک رود" "ماسال" و "خمام رود"آن را آبیاری می کنند. قديمي‌ترين‌ زماني‌ كه‌ درمتن‌هاي‌ تاريخي‌ از انزلي‌ ياد شده سال 836 ه.ق است‌ كه‌ در آن‌ زمان‌ يك‌ دهكده‌ كوچك‌ بوده‌ است‌. از اوايل ‌دوره‌ صفوي اين‌ ناحيه‌ مورد توجه‌ انگليسي‌ها، روسها و دولت‌ مركزي‌ ايران‌ كه‌ پايتخت‌ آن‌ قزوین بود قرار گرفت.انگليسي‌ها در تجارت‌ ابريشم‌ گيلان‌ با داير كردن‌ شركت‌ تجارتي‌ در مسكو، راه رشت_انزلی_ بادكوبه‌ به ‌اروپا را رونق‌ بخشيدند و انزلي‌ به‌ عنوان‌ "دروازه‌ اروپا" معروف‌ شد.
در زمان‌ نادر شاه‌، بندر انزلي‌ به‌ پايگاهي ‌براي‌ حمل‌ و نقل‌ تبديل‌ شد. در اواخر سلطنت‌ ناصرالدين‌ شاه‌ در زمان‌ مظفرالدين‌ شاه،تخليه‌ و بارگيري‌ كالاي ‌تجاري‌ در بندرانزلي‌ به‌ اوج‌ خود رسيد. با روي‌ كار آمدن‌ بلشويك‌ها و تشكيل‌ حكومت‌شوروي‌، تجارت‌ بين ‌ايران‌ و شوروي‌ دگرگون‌ شد و انزلي‌ ديگر آن‌ رونق‌ گذشته‌ تجاري‌ را نداشت‌.
با روي‌ كار آمدن‌ پهلوي‌ اول‌ و توجه‌ وي‌ به‌ بندرانزلي‌، اين‌ بندر بازسازي‌ شد و اداره‌ بندري‌ و كشتيراني‌ مجهز گشت‌ در حال‌ حاضر، بندر انزلي‌ يكي ‌از زيباترين‌ شهرهاي‌ گيلان‌ و مجهزترين ‌ بندر كرانه‌هاي‌ درياي‌ خزراست‌ كه‌ سالانه‌ هزاران‌ تن‌ كالا توسط‌ كشتي‌، از آن‌ خارج‌ و يا به‌ آن‌ وارد مي‌شود.

تالاب‌ انزلي‌

تالاب‌ انزلي‌ در ساحل‌ جنوب‌ غربي‌ دریای خزر و در غرب‌ دلتاي‌ سفید رود و جنوب بندر انزلی گسترده‌ است‌ و محدوده‌ آب‌ تالاب‌ انزلي‌ بيش‌ از ۱۰۰ كيلومتر مربع‌ است‌ كه‌ آب‌ رودها، نهرها و زهكش‌هاي‌ كشاورزي‌ به‌ آن‌ مي‌ريزد.بيشترين‌ رودهاي‌ منتهي‌ به‌ تالاب‌، از كوه‌هاي‌تالش سرچشمه‌ مي‌گيرند ودر مسير پر شيب‌ خود بهدشت‌ مي‌رسند. تالاب‌ انزلي‌ علاوه‌ بر ارزش ‌ زيست‌ محيطي‌ و اقتصادي‌، نقش‌ ويژه‌اي ‌در جغرافيا،حيات‌ اجتماعي‌، فرهنگي‌ و سياسي‌ استان‌ گيلان‌ دارد. اين‌ تالاب‌ در زمينه‌هاي‌ مختلف ‌جانورشناختي‌،گياه‌ شناختي‌ زيست‌ محيطي‌ نيز بااهميت‌ شناخته‌ شده‌ است.چشم‌ اندازهاي‌ زيباي‌ تالاب‌، جاذبه‌هاي‌ شگرفي‌ به‌ منطقه‌ بخشيده‌اند. محيط‌ آبي‌ و زنده‌ تالاب‌ انزلي‌ بستري‌مطلوب‌ براي‌ تخم‌ ريزي‌ انواع‌ ماهيان‌ فراهم‌ ساخته‌ است‌ كه‌ نقش‌ مهّمي‌ در اقتصاد منطقه‌ دارند.تالاب‌ انزلي‌يكي‌ از بهترين‌ و مناسب‌ترين‌ زيستگاه‌ها براي‌ گونه‌هاي‌ مختلف پرندگان‌ مهاجر است .ده‌ها گونه‌ از پرندگان‌ درمسير مهاجرت‌ و سفر زمستاني‌ تالاب‌ انزلي‌ را براي اقامت‌ زمستاني‌ انتخاب‌ ‌ مي‌كنند.حوزه‌ درياي‌ مازندران‌ ازمهم‌ترين‌ مناطق‌ زيستگاهي‌ پرندگان‌ آبزي‌ مهاجر است‌.تالاب‌ انزلي‌ و جزيره‌هاي‌ آن‌، چشم‌ اندازهايي‌ بسيار زيبادارند مشتاقان‌ فراوان‌ طبيعت‌ را به‌ سوي‌ خود جلب‌ مي‌كنند.

                                              پل‌ غازيان‌ و پل‌ ميان‌ پشته
 
پل‌ ميان‌ پشته‌ را پل‌ رابط گیلان و آذربایجان نیز گفته اند. پل‌ ميان‌ پشته‌، دردوره‌ پهلوي‌ در ميان‌ بخش‌ غازيان‌ و ميان‌ پشته‌ ساخته‌ شد .‌ طول‌ اين‌ پل‌ ۲۱۰ متر و عرض‌ آن‌ ۱۰ متر است‌.اين‌پل‌ بتوني‌، يكي‌ از شاهكارهاي‌ صنعت‌ پل‌سازي‌ اوايل‌ قرن‌ حاضر است‌. ساختمان‌ پل‌ در سال‌ ۱۳۱۶ ه.ش‌ پايان‌ يافت‌. پل‌ ديگر با ۱۲۷ متر طول‌ انزلی را به‌ ميان‌ پشته‌ پيوند مي‌دهد.اين‌ پل‌ كه‌ از روي‌ مرداب انزلی مي‌گذرد، سه‌ چشمه‌ دارد. چشمه‌ فولاي‌ ميان‌ پل‌ ۲۵ متر طول‌ دارد
كاخ‌ ميان‌ پشته،اين‌ كاخ‌ در ميان‌ باغي‌ دل‌انگيز به‌ مساحت‌ ۱۷ هكتار به‌ دستور پهلوي‌ اوّل‌ در بندر انزلی ساخته‌ شده‌ و ۱۱۶۸ متر مربع‌ زير بنا مشتمل‌ بر اطاق‌ها، تالار و سالن‌ پذيرايي‌ و ديگر قسمت‌ها است‌.
سقف‌داخلي‌ داراي‌ گچ‌بريهاي‌ استادانه‌ و يك‌ نقش‌ برجسته‌ بر بالاي‌ ديوارها است.‌ در بخش‌ شمالي‌ كاخ‌ يك‌ در بزرگ‌قرار دارد كه‌ به‌ سرسراي‌ كاخ‌ متصل‌ مي‌شود. در مسير راه‌ پله‌، پنجره‌هايي‌ با نقش‌ خورشيد وجود دارد. زيباترين‌عنصر اين‌ كاخ‌، راه‌پله‌ مارپيچ‌ آن‌ است‌ كه‌ تا زير شيرواني‌ امتداد مي‌يابد.

كاخ‌ موزه‌ ميان‌ پشته‌ (نمايشگاه‌ نظامي‌ دريايي)

بناي‌ تاريخي‌ ميان‌ پشته‌ در يكي‌ از زيباترين‌ محله‌هاي‌ بندر انزلی واقع‌ شده‌ است‌.در سال‌ ۱۳۰۳، رضا شاه‌ اين‌ كاخ‌ را از يك‌ تاجر روسي‌ كه‌ مالك‌ آن‌ بود، باز پس‌گرفت‌.در سال‌ ۱۳۵۶ اين‌ بنا به‌ عنوان‌ كاخ‌ موزه‌ نظامي‌ دريايي‌ بازگشايي‌ شد. اين‌ موزه‌ ساختماني‌ دو طبقه‌است‌.در سراسر بنا تزئيناتي‌ زيبا اعم‌ از گچ‌بري‌ و نقاشي‌هاي‌ ديواري‌ ديده‌ مي‌شود.آثار نفيس‌ بسياري‌ در اين‌موزه‌ قرار دارد كه‌ يكي‌ از مهّم‌ترين‌ آن‌ها، تابلو نقاشي‌ منسوب‌ به‌ ناصرالدين‌ شاه‌ است‌.

مجموعه‌ عمارت‌ گمرك

اصل‌ بناهاي‌ اداره‌ بندر متعلّق‌ به‌ دوره‌ قاجار است‌ كه‌ روس‌ها آن‌ را ساخته‌اند و دردوره‌ پهلوي‌، بازسازي‌ شد. ساختمان‌ موزيك‌ كه‌ يك‌ معمار يوناني‌ آن‌ را ساخته‌، داراي‌ سبك‌ يوناني‌ است.گنبداين‌ بنا روي‌ هشت‌ ستون‌ مدور استوار شده‌ است‌ و چون‌ مورد استفاده‌ دسته‌ موزيك‌ ارتش‌ بوده‌ به‌"ساختمان‌موزيك‌" شهرت‌ يافته‌ است‌. بخش‌ تعمير گشتي‌ و به‌ آب‌ انداختن‌ آن‌ها در اداره‌ بندر، از تأسيسات‌ مدرن آن‌ زمان‌به‌ شمار مي‌رود و هنوز نيز جالب‌ و حائز اهميّت‌ است. دو عمارت‌ گمرك‌ و محل‌ استقرار نيروي‌ دريايي‌ از آثاردوره‌ پهلوي‌ است‌.

  رودبار

شهرستان رودبار با وسعت ۲۵۷۴ کیلومتر مربع دومین شهرستان استان گیلان به لحاظ وسعت است که از شمال به رشت، ازجنوب به استان قزوین و از غرب به فومن و استان زنجان محدود می‌شود. شهرستان رودبار درکرانه سفید رود و در منطقه‌ای کوهستانی قرار گرفته‌است و آب و هوای آن تحت تاثیر هوای خشک و نیمه خشک ناحیه مرکزی قراردارد از نظر آب و هوایی این منطقه به ویژه شهر زیبای رودبار دارای آب و هوای مدیترانه‌ای می‌باشند و رویش درختان زیتون در این منطقه گواه موضوع است. این منطقه درمسیر بادهای دایمی دره سفید رود قرارگرفته که بادهای منجیل آن معروف است. درواقع هنگام گذر از رودبار و رسیدن به رشت، گیلان باتمام تنوع و زیبایی‌هایش به گونه‌ای موجز و فشرده از پیش چشم می‌گذرد.

 این شهرستان دارای ۴ بخش ‌است.بخش مرکزی شامل شهرهای: رستم آباد ، رودبار، منجيل و لوشان همچنین دهستان کلشتر میباشد. بخش عمارلو شامل دهستانهای : جيرنده و کلیشم می باشد.   بخش خورگام شامل دهستانهای : بره سر و دلفک می باشد.بخش رحمت آباد و بلوکات نیز شامل دهستانهای:توتکابن، بلوکات ، رحمت آباد و دشت و پل می باشد.اقتصاد این منطقه بعلت شرایط خاص اقلیمی بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است. مهم‌ترین محصول آن زیتون می‌باشد که عمده ترین محصول کشاورزی شهرستان بوده و دارای فرآورده‌های بسیاری چون روغن زیتون و صابون است. درخت زیتون حدود 600 سال پیش در زمان شاه عباس بزرگ  هم زمان با کوچاندن کردان از نواحی شمال سوریه و حلب، به این منطقه راه پیدا کرد. البته در سالهای اخیر کشت برنج در دشتها همچنین کشت جو نيز در این شهر رواج پیدا کرده است. که هنگام عبور از آن به راحتی قابل مشاهده است.
در این شهر نژادهای مختلفی چون تالش‌ها،تات‌ها، کردها و گیلکها زندگی می کنند.و این امرموجب تنوع زبان در بین ساکنین آن می باشد.رودبار به نامهای مختلفی از جمله «خشکه رودبار»، «رودبارمحمد زمان خانی»،«رودبار زیتون» «پیلده رودبار» معروف بوده‌است که نام رودبار احتمالاً به دلیل جریان داشتن رودخانه سفید رود در این شهرستان پدید آمده‌است. رودبار ازنظر تاریخی دارای قدمتی ۶ هزارساله می‌باشد .آثار بدست آمده در تپه مارلیک حاکی از وجود تمدنی کهن دراین منطقه‌است که مربوط به هزاره دوم قبل ازمیلاد می‌باشد گفتنی است.سروهرزوپل و چراغعلی تپه از مناطق دیدنی شهرستان رودبار می باشد. همچنین می توان به وجود سوسن چلچراغ که یکی از گلهای زیبا و بی نظیر است در این منطقه اشاره کرد.

 در این شهرستان رودهای زیر جریان دارد :
سیاه رود ، رودخانی و شاه رود در بخش عمارلو - گوهر رود در بخش رحمت آباد و بلوکات - سفید رود بیشتردر بخش مرکزی( رودبار)
و اما نامداران این شهر :
در موسیقی: انوشیروان روحانی ، شهریار روحانی ، شهداد روحانی
و در سینما : بهروز بقایی

جوبن

دهی است ازرستم آباد شهرستان رودبار،معنی ظاهری جوبن=همان((بن جو=جوب))است.انتهای جوب.کنار جوب.در این ناحیه آثاری که منسوب به هزاره اول قبل از میلاد است و بعضا نمایاننده شیوه و آداب سکائی هاست کشف شده است.

                                       اشکورات

معرفي عجايب هفتگانه اشكورات گیلان

1-«مسجد ناصرالحق يا ناصرالكبير(ع)روستاي رودبارك»معروف به آستانه هفت امام روستاي رودبارك از دهستان اشكور سفلي که در قرن سوم هجری قمری ساخته شده است .

2-« كوه عروس و داماد روستاي زياز »واقع در قسمت شمالي سي پل از دهستان اشكور سفلي

3-« درياچه روستاي صمد آباد» از دهستان شوئيل

4-« غار واردار روستاي دليجان » از دهستان اشكور عليا و سيارستاق ييلاقي

5-« سرچشمه رودخانه آسما نرود» واقع در روستاي دليجان از دهستان اشكور عليا و سيارستاق ييلاقي

6-« داركردان رجه روستاي گيري» از دهستان اشكور عليا و سيارستاق ييلاقي

7-« تونل روستاي يازن» واقع در انبار كاه آقاي صدرا يازني از دهستان اشكور شهرستان رامسر

ضمنا ،مشخصات هريك از عجايب هفتگانه فوق به شرح ذيل ارايه مي گردد .

1- تاريخچه مسجد روستاي رودبارک معروف به آستانه هفت امام روستاي رودبارک روستاي رودبارک با روستاهاي نرکي و توسه­چال همسايه بوده ودر35 کيلومتري بخش رحيم­آباد و 50 کيلومتري جنوب شرقي شهرستان رودسر واقع شده است. در قرن سوم هجري قمري به دستور ناصرالحق ( ناصر الکبير عليه السلام ) ابومحمد حسن معروف به حسن اطروش ( از القاب امام زين العابدين ) نوه حسن بن زيد در روستاي رودبارک مسجدي ساخته شد که بعدها اين مسجد بنام آستانه هفت امام معروف گشته است. با اينکه هفت امام در اين بقعه به خاک سپرده شده­اند، ليکن هيچکس نبود که در ان زمان نام يکي از آنها را به خاطر داشته باشد. در داخل آستانه يک ميله آهني قراردارد که مزار هفت امامزاده را از قسمت ديگر آستانه جدا مي­کند. چشمه­اي نيز در پايين آستانه قراردارد که آب آن شور و براي دفع امراض از آن استفاده مي­شود. خصوصيات ظاهري آستانه هفت امام به شرح زير است : فاقد صندوقچه، سه در چوبي دو لنگه در سه جهت غرب و شرق و شمال، چهار طرف ايوان، تعداد 22 ستون که با آجر البرز ساخته شده است و دردورادور آستانه، يک در دولنگه فلزي در ورودي ايوان، يک ستون چوبي در وسط آستانه و سراسر بام پوشيده از سفال است. تخته چوبهايي نيز در آستانه قراردارد که برروي آنها عبارات زير حک شده است : ابر آمد و زار زار بر سبزه گريست بي باده گلرنگ نمي­بايد زيست اين سبزه که امروز تماشاگه ماست تا سبزه خاک ما تماشاگه کيست في سنه 1223 له ملک نيادي کل يوم لدوللموت و انبوللخراب في سنه 1223 آيه ان يکاد نيز به شکل کامل به روي تخته چوب ديگري حک شده است . درب چوبي بي بي هيبت درب چوبي که به بي بي هيبت معروف مي­باشد، در قسمت غربي ديوار آستانه نصب گرديده و اعتبار زيادي به آستانه هفت امام بخشيده است. تا کنون اين درب دوبار توسط کساني به سرقت رفته، ولي به لطف خدا دوباره به جاي خودش برگشته است. ضمنا اهالي روستاي رودبارک مي­گويند: در پايين روستا سوراخي وجود دارد که اگر موجود زنده­اي درنزديکي آن قرار گيرد، در اثر گاز فراوان از بين مي­رود. 2- کوه عروس و داماد روستاي زياز : روستاي زياز با روستاهاي آغر بن کندسر، گرمابدشت،ديورود و سجيران همسايه بوده و در 26 کيلومتري بخش رحيم­آباد و 41 کيلومتري جنوب غربي شهرستان رودسر واقع شده است. همچنين روستاي زياز، مرکز دهستان اشکور سفلي نيز مي­باشد. در شمال منطقه سي پل، کوه سنگي با شيب بسيار تند واقع گرديده است که در بالاترين نقطه آن دو مجسمه سنگي بشکل عروس و داماد قرار دارد. نقل است که در گذشته­هاي دور پسر و دختري بدون اذن والدين خويش زندگي زناشويي خود را آغاز مي­کنند تا اينکه در اثر اين بي حرمتي مورد عاق والدين واقع شده و در نقطه­اي که در حال حاضر به " عروس و داماد " معروف است، به شکل دو انسان تبديل به سنگ مي­شوند. کوه عروس و داماد بواسطه اينکه در بين کوههاي ديگر اشکور از زيبايي و شکوه خاصي برخوردار بوده و نظر هر بيننده­اي را در حال گذر از اين منطقه به خود جلب نموده و ناخودآگاه متوجه عظمت خالق هستي که باعث اين همه زيبايي است، مي نمايد. 3- درياچه روستاي صمد آباد : روستا ي صمدآباد با روستاهاي اکبرآباد، برمکوه، تلابنک، وگلخاني، دشتک و زراکي همسايه بوده و در 54 کيلومتري بخش رحيم­آباد و 69 کيلومتري شهرستان رودسر واقع شده است. ساکنان اين روستا معتقدند که نام اصلي اين روستا در گذشته چيز ديگري بوده است. نقل است که در گذشته دو سيد در تاريکي شب وارد اين روستا شده، اما کسي حاضر نشد که آنان را در منزل خود پناه دهد تا اينکه سرانجام در منزل پيرزني که تنها زندگي مي­کرد وارد مي­شوند در اين هنگام آن دو به پير زن از آب گرفتن تمام روستا خبر مي­دهند. سپس وقت موعود فرارسيد و تمام روستا را آب فرا مي­گيرد. بعدها فردي به نام صمد تصميم به آباداني اين روستا مي­گيرد. از آن زمان تاکنون اين روستا به صمدآباد معروف گشته است. درياچه­اي نيز در اثر آب­گرفتگي از آن زمان تا کنون برجاست که يکي از بزرگترين درياچه­ها و از جمله عجايب هفتگانه اشکور به شمار مي­آيد. 4- غار وادار روستاي دليجان : روستا ي دليجان با روستاهاي تواسانکش و ياسور همسايه بوده و در 47 کيلومتري بخش رحيم­آباد و 62 کيلومتري شهرستان رود سر واقع شده است. غار وادار، آثار آبادي و آجرهاي قديمي در کجيل سرا ((kojil sara ))، آسياب قديمي بومي­تله ((bomeytale )) از نقاط معروف و قديمي اين روستا به شمار مي­رود. غار وادار که در مشرق روستا واقع شده از منطقه ونکش ((h venekas )) شروع و تا غار وادار امتداد دارد. در فاصله اين دو نقطه که بصورت تونلي زيرزميني است دهانه آن در منطقه وادار گشاد و پهن مي­گردد و در حال حاضر در اين نقطه بصورت يک غار آشکار است. اين غار در امتداد سرچشمه رودخانه آسمانرود واقع شده و از حيث قدمت داراي تاريخ بسيار دور ودرازي است و يکي از عجايب هفتگانه اشکور به حساب مي­آيد. 5- " دارگردان رجه " روستاي گيري : روستا ي گيري با روستاهاي کياشکول، ميانرود و محمودلات همسايه بوده و در 68 کيلومتري بخش رحيم­آباد و 83 کيلومتري جنوب شرقي شهرستان رودسر واقع شده است. اين روستا در منتهي اليه اشکور بالا و در پاي قله معروف بزاکو قرار گرفته است در ميان منطقه زورو و قله بزاکو، دارگردان رجه واقع شده است که استان گيلان و استان مازندران را از همديگر جدا مي­کند. در اين نقطه تصوير چند انسان که در حال حمل درخت بوده بصورت سنگ سياه درآمده و چشمان تمامي آنها به طرف کوه بلور يا شاه سفيدکوه مي­باشد. نظير اين مکان (( کوه عروس و داماد )) در نزديکي روستاي زياز بوده که اين نقطه نيز يکي ديگر از عجايب هفتگانه اشکور به شمار مي­آيد. 6- سرچشمه رودخانه آسمانرود واقع در روستاي گيري : آسياب قديمي که در جنوب روستاي مذکور واقع شده است ، در حال حاضر متعلق به آقاي کشتگر مي­باشد. اين آسياب شايد يکي از معدود آسيابهاي اشکور است که هنوز هم از مناطق دور و نزديک براي آسياب کردن گندم مورد استفاده قرار مي­گيرد.علت اصلي برقراري اين آسياب آب فراواني است که از دهانه يک سنگ بزرگ بيرون مي­آيد که اين محل سرچشمه رودخانه آسمانرود مي­باشد. اين چشمه که معروف به آسمانرود بوده به علت صافي و زلالي آب به اين نام معروف گشته است. و بعنوان يکي ديگر از عجايب هفتگانه اشکور معرفي گرديده است. 7- تونل طولاني روستاي يازن : روستا ي يازن با روستاهاي تمل، نارنه و سپارده همسايه بوده و در 118 کيلومتري جنوب شرقي شهرستان رامسر واقع شده است. دراين روستا در انبار کاه شخصي به نام صدرا... يازني يک تونل بسيار طولاني وجود دارد که به عقيده اهالي راه به جايي دارد. صاحب کتاب از آستارا تا آستارباد نيز از وجود اين تو نل بسيار طولاني در روستاي يازن ياد مي­کند. اين تونل يکي ديگر از عجايب هفتگانه اشکور به حساب مي­آيد. از کليه هموطنان عزيز و علاقه­مند به زيارت و سياحت دعوت مي­گردد، بويژه درماههاي ارديبهشت الي مهر ماه ( ايام خوش آب و هوا ) از عجايب هفتگانه اشکور و ساير نقاط ديدني و جذاب مناطق اشکورات که داراي قدمت ديرينه پس از اسلام دارد، بازديد فرمايند

چاکان

دهی است از اشکور بالا از شهرستان رودسر.در گذشته(قرن 9 ه.ق)اقلیتی از یهودیان در این منطقه به سر می بردند ودر پیکاری که بین امیر کیایی و برادرش کیا میر احمد روی داد.جانب امیر کیایی را گرفتند و تنی چند از مخالفان را اسیر کرده بهخدمت امیر آوردند.(845 ه.ق)

 فومن‌

شهرستان‌ فومن‌ تاتهران371 كيلومتر فاصله‌ دارد. آب‌ و هواي‌ آن‌ معتدل‌ و مرطوب‌ است‌. نواحي‌ كوهستاني‌ جنوب‌ غربي‌ آن‌، آب‌ و هوايي‌ مناسب‌ دارد. رودخانه‌هاي‌ متعددي‌ از سلسله‌ جبال‌جنوبي‌ آن ‌سرچشمه‌ گرفته‌و به‌ مرداب‌انزلي‌ منتهي‌ مي‌شوند.فومن‌ در سال‌هاي‌ نفوذ اسلام‌ و قدت‌ يافتن‌ حكمرانان‌ محلي‌ به‌ عنوان‌ مركز بخش‌ غربي‌ گيلان‌، شناخته ‌مي‌شد. فرمانروايي‌ اميران‌ اين‌ منطقه‌ عمدتاً به‌ خانواده‌ «آل‌ اسحاق‌» نسبت‌ داده‌ مي‌شود كه‌ خود را از اخلاف ‌اشكانيان‌ مي‌دانستند. اولجايتو، امير دباج‌ (حكمران‌ محلي‌ گيلان‌) را به‌ اطاعت‌ خود فرا خواند و
به تصرف مغولان درآمد.سرانجام‌ اين‌ناحيه ‌در سال‌ ۷۶۶ ه.ق‌ سادات‌ آل‌ كيا از مازندران‌ به‌ گيلان‌ مهاجرت‌ كردند.
نبردي ‌ميان‌ آل‌ كيا و آل‌ اسحاق‌ درگرفت‌ و سرانجام‌ امير دباج‌ كه‌ از آل‌ اسحاق‌ بود در سال‌ ۷۹۱ ه.ق‌ در بيرون‌ رشت‌ به قتل‌ رسيد. در سال‌هاي‌ ۹۰۷ تا ۹۲۱ ه.ق‌ در زمان‌ شاه‌ اسماعيل‌ صفوي‌، «امير حسام‌ الدين‌» فرزند «امیر دیباج» براين‌ منطقه‌ حكمراني‌ مي‌كرد.در زمان‌ حكومت‌ صفويه‌، آخرين‌ فرمانرواي‌ فومن‌ از دودمان‌ آل‌ اسحاق‌ از سپاه ‌قزلباش‌ شكست‌ خورد و سراسر گيلان‌ ضميمه‌ حكومت‌ صفويه‌ گرديد. فومن‌ در دوره‌ معاصر شاهد قيام‌هاي‌ دوران‌ پيش‌ از مشروطيت‌ و سال‌ها بعد از آن بوده‌ است‌.در زمان‌ قيام‌ جنگلي‌ها، فومن‌ پناهگاه‌ مهّم‌ جنگليان‌ بود.در حال‌ حاضر، فومن‌ يكي‌ از شهرهاي‌ زيباي استانگیلان است و فضاهاي‌ جالب‌ توجه‌ جهانگردي‌ دارد

                        فومن قلعه رودخان
 
 


نام قلعه‌ای تاریخی متعلق به دوران سلجوقی در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن ‏در استان گیلان است. این قلعه با ۲٫۶ هکتار مساحت بر فراز ارتفاعات روستای رودخان ‏قرار دارد.دیوار قلعه ۱۵۰۰ متر طول دارد و در آن ۵ برج قرار گرفته شده است.‏ در دورهٔ سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده و از پایگاه‌های مبارزاتی اسماعیلیان بوده ‏است. بر روی سردر ورودی آن درج شده است که این قلعه در سال ۹۱۸ تا ۹۲۱ هجری ‏قمری برای سلطان حسام‌الدین امیردباج بن امیر علاء‌الدین اسحق تجدید بنا شده است. ‏این کتیبه در موزهٔ گنجینهٔ رشت نگهداری می‌شود.‏ این قلعه در ارتفاعی بین ۶۶۵ تا ۷۱۵ متر از سطح دریا واقع شده است و در کنار آن ‏رودخانه‌ای با همین نام جاری است.‏
 وجه تسمیه قلعه رودخان:
 چون این قلعه تاریخی در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه ‏رودخان معروف است. کلمه رودخان در واقع مخفف رودخانه و قلعه رودخان یعنی قلعه ای ‏که در نزدیکی رودخانه است. این قلعه در ادوار تاریخی به نامهای قلعه "هزار پله"،چون این قلعه تاریخی در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه رودخان معروف است. کلمه ‏رودخان در واقع مخفف رودخانه و قلعه رودخان یعنی قلعه ای که در نزدیکی رودخانه ‏است.
 این قلعه در ادوار تاریخی به نامهای قلعه "هزار پله"، "حسامی" و "سکسار" نیز ‏نامیده شده است. موقعیت جغرافیایی:قلعه عظیم رودخان یکی از با شکوه ترین بناهای ‏تاریخی گیلان است. این دژ بر فراز کوهی در 25 کیلومتری جنوب غرب شهر فومن در ‏محدوده دهستان گوراب پس، از توابع بخش مرکزی شهرستان فومن قرار دارد. ارتفاع ‏قلعه از سطح دریاهای آزاد بین 655 تا 715 متر است که در خط الراس یکی از ارتفاعات ‏منطقه با نام محلی "قلعه ژیه" واقع شده است. ‏
 در جهت شمال غرب قلعه، رودخانه ای به همین نام جاری است که از ارتفاعات پشت ‏کوه و ماسوله داغ تالش _ حد فاصل استان گیلان و زنجان _ سرچشمه میگیرد. ارتفاع ‏قلعه از شهر رشت 680 متر است. در جهت شمالی قلعه، رودخانه ای به نام قلعه ‏رودخان وجود دارد که با باران اندکی هم آب آن دو برابر میشود، به طوریکه آب نسبتا زیاد ‏این رودخانه در گذشته مانع حرکت سربازانی بوده که به طرف این قلعه می رفته اند. ‏جنگلهای انبوه قدیمی نیز مانع دیگری برای حرکت مردان جنگلی بوده است، به همین ‏خاطر این دژ در دوران آبادانی ممتد خود کمتر مورد حمله متجاوزین قرار گرفته است. ‏گردشگران و علاقه مندان به دیدن قلعه، بعد از شهر فومن جاده آسفالته مسیر قلعه را در ‏جهت جنوب طی میکنند و پس از عبور از روستاهای گشت، کرد محله، گشت رودخان، ‏سیه کش، گوراب پس، ملسکام، سعید آباد و قلعه رودخان به روستای حیدرآلات میرسند ‏و پس از گذر از میان این روستا، جاده را تا اراضی پارک جنگلی قلعه رودخان می پیمایند و ‏بالاخره مسیر 1.5 کیلومتری صعود تا قلعه را با پای پیاده و از طریق پله های احداث شده ‏طی میکنند.‏
 
 پیشینه تاریخی ‏قلعه رودخان:
 با اینکه قلعه رودخان مدتها تخت سلطنت و مرکز حکمرانی حکام گیلانی بیه پس بوده، در ‏متون تاریخی و جغرافیایی گیلان تا قبل از قرن دهم هجری نامی از این قلعه به میان ‏نیامده. تنها عبدالفتاح فومنی در کتاب تاریخ گیلان یکبار از کوه قلعه رودخان یاد میکند و ‏مینویسد: "امیره شاهرخ و کامیاب، پسران امیره سالار و بنی اعمام حسین خان بودند که ‏به دستور حسن خان کهدمی در کوه قلعه رودخان کشته شدند."
 سلاطین اسحاقوند که ‏از سال 550 تا 1002 ه.ق بر قسمت اعظم این مناطق حکمرانی داشته و نسبت خود را ‏به اشکانیان می رساندند. از این قلعه با توجه به موقعیت دفاعی ممتاز و سوق الجیشی ‏آن، به عنوان مقر فرمانروایی خود استفاده کرده و به دفعات در تجدید بنا و مرمت آن همت ‏گماشته اند.
 به طوریکه این قلعه در فاصله سالهای 918 تا 921 ه.قبه دستور سلطان ‏حسام الدین امیره دباج بن امیرعلاالدین اسحاقی مرمت گردیده و از آن زمان به بعد به نام ‏‏"قلعه حسامی" نیز معروف شده است. هدایت خان حاکم فومن در سال 1175 ه.ق در ‏زمان قیامش علیه کریم خان زند به تعمیر قلعه رودخان پرداخت و با تجهیز آن به توپهای ‏جنگی، آنرا برای دفاع از خود آماده نمود.
 
قدمت این قلعه به دوره سلجوقی برمیگردد، ‏البته تمامی این قلعه بزرگ در یک زمان ساخته نشده است بلکه در دوره های بعدی ‏مرمت و بازسازیهایی روی آن صورت گرفته است. ویژگی های.....
 
 معماری قلعه رودخان با ‏مساحتی در حدود 2.6 هکتار، سراسر کوه را به وسیله 52 برج و بارو و دیواری به طول ‏‏1550 متر که از پستی و بلندیهای کوه وعوارض طبیعی تبعیت کرده، احاطه میکند.
 این بنا ‏به وسیله سنگ و آجر ساخته شده و در بخشهای آسیب پذیر و نقاط حساس، سنگ با ‏ملات ساروج به کار رفته اما در مسیر اطاقها، برجها و سقفهای گنبدی شکل از آجر، گچ و ‏ملات ساروج استفاده شده است. ارتفاع دیوارها متفاوت و از 3 تا 10 متر متغیر است و در ‏نقاط نفوذپذیر قلعه، دیوارها و باروها قطور و ارتفاع بیشتری دارند. انتخاب مکان مناسب، ‏بهره گیری از مصالح مقاوم، استفاده از شیوه های مختلف معماری و ایجاد اشکال ‏هندسی متنوع، عظمت خاصی به این مجموعه داده است.
 
 فرم کلی قلعه نامنظم است ‏و از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده است.‏
 بخش غربی: ‏ شامل دروازه ورودی، چشمه، حوض، آب انبار و سردخانه، حمام، آب ریزگاه، شاه نشین ‏و تعدادی واحد مسکونی که به وسیله برج و باروهایی محصور شده اند. قلعه کلا دارای ‏دو ارگ و شانزده قراول خانه است. ارگ یا شاه قلعه در دو طبقه و از آجر ساخته شده؛ ‏قراول خانه ها به صورت دو طبقه با نورگیرها و روزنه های متعدد مسلط بر محیط اطراف ‏است. در ورودی یا دروازه قلعه، شمالی است و در دو طرف آن دو برج توپر بسیار عظیم ‏ساخته شده است که در گذشته بر بالای آن کتیبه ای نصب شده بود.
 این کتیبه در حال ‏حاضر در موزه رشت1 نگهداری میشود.
 بخش شرقی: مساحت بخش شرقی کمتر از ‏بخش غربی است. بناهای موجود در آن بیشتر جنبه نظامی داشته و شامل دروازه ورودی ‏جداگانه با دو برج بزرگ، زندان، تعدادی واحد مسکونی و در اضطراری(دزد در) است. در ‏دیوار شمالی و جنوبی قلعه و در فواصل نامنظم، برجهایی است که بالای آنها اطاقهای ‏هشت ضلعی، از آجر ساخته شده(دیوارهای قلعه، شصت و پنج برج نگهبانی دارد) و در ‏دیوارها، منافذ و ترکشهایی برای دیده بانی و برای ریختن مواد مذاب و تیراندازی، تعبیه ‏شده است. از وجوه جالب توجه در معماری قلعه رودخان، کاربرد طاقهای جناغی و انواع ‏مختلف آن و نیز طرحها ی آجرکاری و سنگ چینی است که نشان از دقت نظر سازندگان ‏آن دارد .
 
 « از تمام دوستان گیلان دوست و تاریخ دوست که این قلعه زیبا را برای دیدن انتخاب میکنند عاجزانه خواهشمندم از ریختن زباله در پای قلعه و محیط قلعه که چهره نه چندان شایسته به این قلعه داده است جدا خودداری نمایید-گیله مرد_

                              ماسوله



روستاي‌ ماسوله‌ در جنوب‌ غربي‌ شهرستان فومن ‌ و در ۶۳ كيلومتري‌ رشت واقع شده است.معماري‌ بومي‌، چشمه‌ سارها، آبشارها و رودخانه‌ «رودخان» و جنگل‌ سرسبزبه‌ آن‌ بخشيده‌ است‌.معماري‌ ماسوله‌ يكپارچه‌ و خانه‌هاي‌ آن‌ دو طبقه‌اند. اين‌ خانه‌ها شامل‌دالان‌ ورودي‌، انبار و سياهچال‌ است‌و با يك‌ رشته‌ پلكان‌ به‌ هم‌ متصل‌ مي‌شوند. پشت‌ بام‌ يك‌ خانه‌، حياط‌خانه‌ بعدي‌ است‌
 

شهر ماسوله در ناحیه‌ای کوهستانی و جنگلی با ارتفاع 95۰ متر از سطح دریاهای آزاد در دامنه‌ای صخره‌ای با معماری بی‌همتا در ایران و حتی در جهان قرار گرفته است. ماسوله از غرب به خلخال، از شمال به ماسال و از جنوب به تارم علیا محدود است.این شهر از نظر هماهنگی معماری با محیط طبیعی و جغرافیاییِ خود، بی نظیر بوده و طی شماره 1090 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. ازاینرو حفظ و نگهداری و تماشای این مجموعه در وضعیت کنونی و آینده از اهدافِ به ثبت رسیدن و محافظت از این شهرک قلمداد می‌گردد. ولی این شهرک هم اکنون رویارو با مسائلی مانند ریزش سنگ، سیل، رانش زمین، زمین‌لرزه، تصرف به منظور توسعه عمرانی و انسانی و تخریب و ... می‌‌باشد، که احتمال خطر را در این ناحیه به حداکثر می‌‌رساند و با توجه به اینکه در 10 کیلومتری بالاتر از ماسوله جدید، ماسوله قدیم با آثار و بازمانده‌های انسانی از قبیل سنگ کوره و ... در منطقه‌ای گسترده پراکنده شده است که جزء آثار باستانی بشمار می‌آیند. زبان مردم ماسوله، تالشی است.
ماسوله دارای محله‌های ریحانه بر، خانه بر، مسجدبر، کشه سر و اسد محله است.قلل مهم ماسوله عبارت‌اند از: شاه‌معلم (شامولوم)، آسمانکوه، لاسه سر، تروشوم و کله قندی. که قله شاه معلم با ارتفاع 3050 متر بلندترین نقطه استان گیلان می باشد.

لنگرود

شهرستان لنگرود در استان گيلان و مابين دو شهرستان لاهيجان و رودسر قرار دارد این شهرستان در فاصله 60 کیلومتری رشت (مرکز استان) واقع شده است و از طرف شمال و غرب به شهرستان لاهیجان،از طرف شرق به دریای مازندران و از طرفی به شهرستان رودسر، و از طرف جنوب به شهر املش (از شهرهای رودسر) منتهی میگردد. در سال 1275 ه.ق /1230 ه .ش جمعیت این شهر دو هزار نفر بوده است. اما در سرشماری عمومی نفوس سال 1375 ه.ش جمعیت این شهرستان به 135922 نفر رسیده که از این تعداد 65973 نفر در شهر لنگرود زندگی می کنند. هم اکنون شهرستان لنگرود بالغ بر ‪ ۱۴۰هزار نفر جمعیت دارد. دین مردمان این شهر اسلام می باشد.اين شهرستان در دوره سلجوقيان و خوارزمشاهيان جزئي از لاهيجان مركز ولايت بيه پيش بوده و بوسيله سلاطين محلي يعني سادات كيا اداره مي‌شده است. در دوره قاجاريه به اين نواحي چندان توجهي نمي‌شد حتي در اواخر همين دوره به علت نابساماني اوضاع داخلي لنگرود و نواحي اطراف آن صحنه پيكار و كشمش‌هاي گردنكشاني بود كه هريك سوداي خاني در مخيله خود مي‌پروراندند. به علت شروع جنگ جهاني دوم مجال انجام شهر سازي با اسلوب جديد در لنگرود حاصل نگرديد ولي در سالهاي اخير بيش از پيش اين شهر با حومه آن به ترقيات و پيشرفتهاي سريعي نايل آمده‌اند. بافت قومی مردم لنگرود گیلک و به زبان گیلکی با لهجه بیه پیش تکلم می‌کنند. از نوشته‌های تاریخی چنین استنباط می‌شود که زمین‌های اطراف لنگرود مساعد بوده و به مرور زمان و توسعه بازرگانی در گیلان، لنگرود هم رونق یافته و در زمینه‌های کشاورزی خصوصاً کشت کنف از شهرهای مهم محسوب گردیده، همچنین در زمینه صنعت دارای صنایع فلزی از جمله تفنگ سازی (شکاری) بوده که به علت مرغوبیت و کیفيت، خریدران زیادی داشته است. رابینو جهانگرد معروف درخصوص لنگرود چنین می‌نویسد: «کناره‌های رودخانه لنگرود زیباترین منظره‌ای است که من در ایران دیده ام».لنگرود دارای هشت محله به نام‌های فشکالی محله ، سوتال محله، در مسجد، کاسه گر محله، قصاب محله،گشته مردخال،انزلی محله و راه پشته است که هر یک دارای اعتبار خاصی است.بندر چمخاله که در شش کیلومتری لنگرود قراردارد از جاذبه‌های گردشگری است و همانند دیگر بنادر دارای فعالیت‌های تجاری بوده که در حال حاضر بسیار محدود است. طبیعت مناسب سبب گردیده مردم لنگرود به کارهای کشاورزی علاقه‌مند باشند.محصولات اين شهرستان عبارتند از چاي و برنج و كنف و ابريشم و سيفي جات خربزه‌آن به علت شيريني و خوبي جنس در سراسر شمال ايران مشهور است. روستاييان در دهات و قصبات اطراف با وسايل نقليه مختلف من جمله قايق محصولات خود را به لنگرود مي‌آورند. اين قايقهاي كوچك كه اغلب آنها ارتفاعشان تا سطح آب از 40 سانتيمتر تجاوز نمي‌كند به زبان محلي نو (Now) خوانده مي‌شود. روستاييان پس از فروش فرآورده‌هاي خود با خريد قند و شكر و قماش و ساير مايحتاج ضروري به روستاها باز مي‌گردند معمولاً روزهاي دوشنبه و چهارشنبه هنگام تشكيل بازار عمومي است كه در دهات گيلان به آن گوراب Gourab مي‌گويند. آنچه در اين شهر و ساير شهرهاي گيلان جلب توجه مي‌كند پوشش اغلب خانه‌ها بوسيله سفال است كه آنها را از ساير شهرهاي ايران متمايز مي‌سازد ولي اندك اندك پوشش فلزي(شيرواني) جاي سفال را خواهد گرفت….. در لنگرود و اطراف آن بناهاي تاريخي متعددي وجود داشته است كه اكنون اثري از آنها برجاي نيست آب و هواي مرطوب اين ناحيه استفاده از مصالح ساختماني كم دوام ايجاد حريق‌هاي مكرر و عدم توجه مردم سبب نابودي آنها گشته است.از آنچه بر جاي مانده است پاره‌اي را برگزيده‌ام و مشخصات آنها را به اختصار بيان مي‌نمايم :

 پل خشتی لنگرود این پل روی رودخانه ای که لنگرود نام دارد و آب آن از یکی از نهرهای سفیدرود است،و از میان داخل شهر می گذرد، بناء شده است.طول این پل بالغ بر 37 متر است و عرض آن 5/4 متر و ارتفاع بلندترین نقطه پل از سطح رودخانه 70/9 سانتی متر است. که دو قسمت شهر فشکالی محله را به راه پشته متصل می سازد.این پل را شخصی به نام (حاجی آقا پرد) ساخته و بنابر روایتی پل مزبور در محل پل قدیمی بدستور حاجی آقا بزرگ منجم باشی، در زمان سلطنت فتحعلی شاه، ساخته شده است.و در کتاب (دارالمرز ولایت ،گیلان،رابینو) در مورد این پل چنین آمده است: پل خشتی لنگرود،پلی که با آجر و ساروج ساخته شده و دارای دو دهانه فراخ برای عبور کشتی است،37 متر طول و12 متر ارتفاع دارد و مربوط به دوران صفویه است، در بعضی جاها نیز به عهد تیموری و ایلخانیان نسبت می دهند.

 منزل قدیم منجم باشی این خانه که در فشکالی محله لنگرود است،یکی از آثار قدیمی و تاریخی لنگرود به شمار می رود.خانه منجم باشی در فشکالی محله و جنب سبزه میدان لنگرود از املاک این خاندان است که تا امروز باقی مانده و در اصل شامل بیرونی ،اندرونی،خلوت خانه،مسجد،حمام و اصطبل بوده است.

باغ معروف منجم باشی یکی دیگر از آثار دیدنی لنگرود باغ معروف منجم یاشی لنگرودی در روستای دیوشل بوده است.وی در این دهکده کاخی ساخته و طرح باغی ریخته بود و بنای این کاخ را از افتخارات خود می دانست.

مجتمع جهانگردی چاف-چمخاله یکی از آثاری که اخیرا بنا گردیده و از آثار دیدنی لنگرود به شمار میرود،مجتمع جهانگردی چاف چمخاله است این بنا که در 15 کیلومتری شهر لنگرود و در کنار رودخانه ای که مسیر آبش به طرف دریا است،قرار دارد.اراضی محدود این مجتمع 110 هکتار است که در مرحله اول احرای ساختمانی آن در 40 هکتار متر مربع بوده که جمعا 22000 متر مربع وسعت زیر بنای آن بوده و یک میلیون متر مربع نیز فضای محوطه سازی شده دارد.این مجتمع دارای 41 دستگاه ویلا،30 مهمانخانه،2 بلوک آپارتمانی، و همچنین دارای یک ساختمان اداری و یک سینما و تأسیساتی ورزشی مانند استخر شنا و یک درمانگاه است و از آبانماه سال 1261 در اختیار سپاه گیلان است و اخیراً سپاه مجدداً آن را در اختیار سازمان جهانگردی قرار داده است.

پل خشتی قدیمی نالکیاشر یکی از آثار باستانی،قدیمی و دیدنی در شهرستان لنگرود است که قدمتش به حدود دوره صفویه می رسد.این پل خشتی که در مسیر روستای لیالستان از روستاهای لاهیجان،به نالکیاشر است،از ابنیه قدیمی محسوب می شود.که به طرز جالب و زیبای دیدنی ساخته شده است.

لیلاکوه کوهی است در نزدیکی شهر لنگرود در استان گیلان در شمال ایران که دامنه‌های این کوه امروزه تبدیل به قطب قهوه‌خانه‌ای گیلان شده است. همچنین دارای جاذبه های گردشگری، تفریحی و امکان دیدنی ذیل نیز می باشد:

تالاب زیبا و طبیعی کیاکلایه با انواع پرندگان دریایی و بوستان تفریحی فجر که در قسمتی از تالاب ایجاد گردیده است . پارک فجر در ابتدای جاده رودسر

تالش ( طوالش)

شهرستان تالش (طوالش) با مرکزیت شهر تالش (هشتپر) بزرگ‌ترین شهرستان استان گیلان از لحاظ وسعت بوده که از سمت شمال به آستارا ، از شرق به دریاچهٔ خزر ، از غرب به استان اردبیل و از جنوب به رضوانشهر و ماسال محدود می‌شود.نام آن، « تول - ش (تولش)» بوده است كه «تول» به معني گِل و «ش» پسوند مكان مي باشد و تولش به معناي گِل خيز است. اين كلمه در طي زمان به تالش تبديل گرديده است. اين شهرستان، داراي يك قسمت كوهستاني است كه همان كوههاي مرتفع تالش مي باشد و در جهت شمالي ـ جنوبي كشيده شده است و يك قسمت آن، جلگه اي است كه به صورت نوار باريكي بين ناحيه كوهستاني و درياي خزر قرار دارد. مركز این شهرستان در گذشته، شهر شفارود و سپس كرگانرود بوده است اما در طي جنگ دوم جهاني، متفقين به منظور رساندن قواي كمكي و تجهيزات نظامي به شوروي، با كمك اين دولت، جاده اي از طريق انزلي ـ  تالش ـ آستارا  ايجاد نمودند و در نتيجه شهر كرگانرود مركز تالش از اين جاده به دور مانده و منزوي گرديد. مردم شهر به كنار جاده جديد كوچ نموده و شهري را بنا نمودند و چون در مكان احداث شهر، كاخي با هشت در بزرگ در طرفين وجود داشت و به زبان تالشي، (در) را (بر) مي گويند شهر جديد را هشتبر نام نهادند كه به مرور زمان به «هشتپر» تغيير نام پيدا كرد . كم كم اين نام هم عوض شده و آن را تالش ناميدند . از لحاظ تاریخی این منطقه که جدای از تقسیمات سیاسی کنونی سرزمینهای پهناوری را از جنوب کشور آذربایجان تا درهٔ سفید رود را در بر می‌گیرد جایگاه اقوامی بوده که در متون یونانی کادوس و در کتیبه‌های فارسی باستان ستگوشیه از ان نام برده شده است.تالش نام یکی از تیره‌های آریایی است که سکونت گاه اصلی آن‌ها در البرز باختری از جنوب خاوری جمهوری آذربایجان آغاز شده و تا شمال باختری استان گیلان و همه استان اردبیل ادامه دارد. در استان گیلان زبان خود را حفظ کرده‌اند و بر پایه قانون اساسی جمهوری اسلامی حق آموزش به این زبان را دارند. در استان اردبیل به مرور زمان زبانشان به ترکی تغییر یافته‌است. در جمهوری آذربایجان در پی سیاست‌های پان ترکسیم آن جمهوری که در قانون اساسیشان نیز نمود یافته‌است هر گونه گویش و و نگارش غیر ترکی ممنوع است.زبان مردم این شهر همانطور که از نامش پیداست تالشی می باشد.جالب است بدانيد در بخش‌هايي از استان خراسان هم به زيان تالشی صحبت مي كنند. تالش با داشتن آثار باستانی و تاریخی و همچنین جاذبه‌های طبیعی فراوان می‌تواند بستر مناسبی جهت رشد و توسعه صنعت گردشگری میباشد. از جمله مناطق دیدنی تالش می‌توان به ییلاقهای آق اولر،مريان، سوباتان، ارده و از نقاط زیارتی به بقعه شاه میلرزان واقع در روستای خطبه سرا، بقعه آقا سید احمد نال تربه از نوادگان امام موسی کاظم امام شیعیان واقع در روستای نال تربه، بقعه سلطان سید در مرکز شهر تالش و بقعه سیاه علم خاله سرا در روستای خاله سرا اشاره کرد.قلعه لیسار معروف به دژسلسال در روستای لیسار که از قلعه‌های مهم دوران اسماعیلیان بوده و همچنین کاخ قشلاقی نصراله خان سردار امجد واقع در داخل شهر تالش که قدمت تاریخی آن مربوط به دوره قاجاریه می‌باشد و کاخ ییلاقی نصراله خان سردار امجد که در روستای مریان آق اولر قرار دارد، از جلوه‌های مهم تاریخی شهر تالش می‌باشند.پارک جنگلی گیسوم تالش با مساحتی حدود ۸۰ هکتار، سواحل دریای گیسوم و جاده جنگلی منتهی به آن دارای منظره‌ای بسیار بدیهی می‌باشد که هر ساله مسافران بسیاری را پذیرا می‌باشد.اقتصاد شهرستان تالش متكي بر كشاورزي و دامداري مي باشد و از محصولات مهم كشاورزي آن مي توان برنج، گندم، جو، توتون و حبوبات را نام برد. به علت وجود نواحي كوهستاني در اين منطقه، دامداري رونق دارد. در شهرستان تالش در كنار جنگلهاي انبوه ، كارخانه مهم چوب بري اسالم قرار دارد كه محصولات آن، به صورت تراورس، الوار و تخته، آماده و عرضه مي گردد و از سرشاخه هاي درختان افتاده در جنگل به صورت هيزم و بمنظور تهيه ذغال استفاده مي شود. در مسير جاده آستارا ـ انزلي در شهرستان تالش از بركت همين كارخانه شمار زيادي كارگاه خراطي، مبل سازي، تختخواب سازي، ميز و صندلي و درب و پنجره سازي و غيره فعاليت دارند. از صنايع دستي تالشيان مي توان جاجيم بافي، گليم بافي، جوراب بافي و تهيه يك نوع شال از پشم گوسفند را نام برد.تالش از سه جهت به کوههای تالش که ادامه رشته کوههای البرز هستند و از طرف دیگر به دریای زیبای خزر منتهی می‌شود. کشف آثار تمدن ۴۵۰۰ ساله در ییلاق آق اولر تالش جلوه‌های بیشتری به این منطقه خوش آب و هوا داده‌است. شهرستان تالش یکی از زیباترین شهرهای طبیعی جهان از نظر آب و هوا و پوشش گیاهی و حیوانات ساکن در جنگلهای آن شهرت جهانی دارد.همه ساله جهانگردان زیادی با انگیزه استفاده از فضاها و نمادهای طبیعی تالش به این شهر سفر می‌کنند. از لحاظ مذهبی و وجود ترکیب عقیدتی متفاوت در این شهر ، نیمی از جمعیت آن اهل تسنن هستند. شالیزارهای تالش با چشم انداز زیبا - کاخ سبز سردار امجد در هشتپر تالش- کاخ میر احمد خان تالشخان اف در لنکران (مرکز تالشخانات در قرن ۱۸و جدا شده از ایران) و جاده گیسوم تالش که همه ساله پذیرای میلیونها ایرانی و جهانگرد می‌باشد دیده می‌شود.

برگرفته از وبلاگ http://seyghalan.blogfa.com 

 تالش

نخستین كسی كه در منطقه شمال ایران به تحقیقات باستان شناسی پرداخت "ژاك دمرگان" فرانسوی است. وی كه مدت ها در نواحی ساحلی جنوب دریای مازندران تحقیق می كرد، حاصل مطالعات خویش را در مورد تالش تحت عنوان تحقیقات باستان شناسی هیأت علمی فرانسه به چاپ رساند. حفریات وی به همراه برادرش هانری در حوالی سال های 1899 و 1902 ق در مناطق تالش و نقاط همجوار آن در خاك آذربایجان انجام شد.

كاوش های اینان در مناطق شرق آذربایجان و اطراف شهر نمین و ناحیه تالش در گورستان های پیش از تاریخ نواحی حسن زمینی ، شیر شیر ، دوخالیان ، آق اولر ، قیلاخانه ، لرداغی ، وجالیك ، تاش كپرو، خواجه دودكپرو و گورستان های باستانی ناحیه نمین انجام شد.

 در نتیجه این عملیات و كاوش ها مشخص شد كه قبور گورستان های این مناطق به صورت دخمه یا "تومولوس" است كه در فارسی به آن "گوركان" می گویند . قسمت عمده ای از این گورستان ها مورد تجاوز عتیقه جویان قرار گرفته بود و از قبور دست نخورده ، اشیایی مانند ظروف سفالین به رنگ سیاه و قرمز و خاكستری بدون نقش و اشیای فلزی محدودی از جنس برنز و آهن به دست آمد. از آثار دیگر كشف شده ، وسایل زینتی و نیز زیورآلات طلایی و نقره ای مربوط به زنان بود.

با بررسی آثار به دست آمده می توان آنها را متعلق به عصر برنز جدید یا آهن قدیم دانست. این منطقه احتمالاً قلمرو اقوام "كادوسی" بود و نوع قبور آنها با آرامگاه سكاییان و سنت تدفین این قوم تشابه دارد.

در كاوش های باستان شناسی سال 1379 در محوطه مریان ، آق اولر ، توجه هیأت اعزامی روی گورستان شماره دو معطوف شد.

طی این كاوش ها بخشی از گورهای چهار چینه ی گورستان كه با تراكم فوق العاده ای در كنار هم قرار داشتند ، به دست آمد. با كشف تعدادی گور حاوی اسكلت انسانی و آثار سفالی و مفرغی همچون ظرف ، سلاح ، اشیای تزیینی و ... متعلق به دوره هزاره یكم پیش از میلاد مسیح ، كار مطالعات انسان شناسی و آسیب شناسی و باستان شناسی بر روی این آثار آغاز شد.

در یكی از گورهای كاوش شده ، پیكر یك زن به دست آمده كه در دست آن ، یك زره جنگی قرار داشت. محمدرضا خلعتبری ، سرپرست هیأت كاوش ، معتقد است كه دلیل برجای ماندن اسكلت ها پس از سالیان دراز دراین گورستان ، قلیایی بودن خاك این منطقه است. در تمامی گورهای كاوش شده ؛ در كنار پیكر افراد مدفون ، اشیایی همچون ظروف سفالی و مفرغی ، ابزار و ادوات جنگی ، وسایل تزیینی و آیینی ( همچون گردنبند ، دست بند و .... ) به دست آمده است ، كه این امر نشان دهنده رواج نظریه اعتقاد به زندگی پس از مرگ در میان این مردمان در حدود سه هزار سال پیش از این است.     

 دیلمان       

حدود سال های 1965 تا 1971 م هیأتی ژاپنی در منطقه دیلمان لاهیجان به حفاری پرداخت و در حسنی محله ، قلعه كوتی ، نوروز محله ، لسلوكان ، ( رسول خان ) و تپه ی خرم رود ، كاوش هایی انجام داد . در گزارش حفریات هیأت باستان شناسی ژاپنی آمده كه در ناحیه دیلمان میان كوه های البرز، آنجا كه رودخانه ی " پل رود " جریان دارد، دهكده های كوچكی چون دیلمان ، دیارجان و امام ، جای گرفته اند. این ناحیه حوزه آبگیری میان كوهستان است. سیمای طبیعت آن زیبا ، با موقعیت سوق الجیشی و نیز مهد حكومت سلسله آل بویه بود . آثار به جای مانده دوره برنز و آهن در تمام این ناحیه پراكنده است. در این حفریات آثار زیادی از جنس مفرغ ، سفال ، اشیای زینتی و ظروف شیشه ای كشف شد و نتایج این كاوش ها در كتاب  چهار جلدی دیلمان ، به زبان انگلیسی و ژاپنی در سال های 1965 تا 1971 توسط دانشگاه توكیو منتشر گردید.

از مهم ترین این آثار كه توجه بسیاری را برانگیخت آثار و ظروف شیشه ای مربوط به عصر پارت و ساسانی است. كاوشگران ژاپنی معتقدند كشف این آثار مؤید این نكته است كه زادگاه اشیایی كه در ژاپن كشف شده اند فلات ایران بوده است.

"فوكایی " ارتباطات فرهنگی و مبادلات بازرگانی بین ژاپن و ایران در عصر پارت و ساسانی را مطرح كرده و معتقد است بسیاری از پیاله های شیشه ای مدور كه در گیلان یافت شده ، پاسخگوی سؤالاتی چون محل ساخت پیاله ی شیشه ای آرامگاه امپراتور آنكان و مشابه دیگر اشیای مهم مكشوفه در ژاپن نیز هست؛ مثل تكه های پیاله ی شیشه ای ، تراش برجسته كه سال 1953 در جزیره " اكینوشیما " یافت.  شد یا پیاله ای شیشه ای با تراش های مدور كه در سال 1963 م از مقابر كاشیوا بارا در نارا ( قرن 5 میلادی ) به دست آمده است.

در سال 1340 هیأتی به سرپرستی محسن مقدم ، سال 1344 و سال های بعد به سرپرستی علی حاكمی ، سال 1353 به سرپرستی سید محمود موسوی و سال 5-1374 به سرپرستی رضا صدر كبیر در گیلان حفاری نمودند و آثار ارزشمندی را از خاك به دل موزه ها سپردند

منبع:www.pashaki.com